Þegar orðin taka völdin, á kvöldin

Ég hef óbeit á leiðinlegur ritgerður og leiðinlegur ritgerðarsmíðum. Þess vegna er ég að reyna hið ómögulega, þ.e. að gera ritgerð um hræðilega leiðinlegt efni að spennandi og skemmtilegum texta. Í ritgerðina eru komnar hugleiðingar um fræ (ekki bagalegt fyrir guðfræðinginn) og hún er byggð upp eins og ferðalag þar sem lesandanum er reglulega bent út um rúðuna til hægri eða vinstri handar (ekki bagalegt fyrir leiðsögumanninn). Skrifin eru líka óvissuferð því áfangastaðurinn er óljós og næsta setning ókannað land. Þetta stefnir í vitleysu. Endar með árekstri úti á víðáttu! Orðin eru að taka völdin.

Með dauðann á hælunum

Þessi hefur eflaust fengið beina þýðingu á orðinu Skaftárhlaup á engilsaxnesku (shaft-year-run kannski?) og haldið að áin mundi hlaupa hann uppi.

Hamfarahlaup í sálinni

Finn hvergi prósann um göngu við rætur Eyjafjallajökuls sem ég lofaði hér fyrr. Textar eiga það til að gufa upp úr tölvum - kannski sem betur fer. En í tilefni þess að hlaup er komið í Skaftá þá dustaði ég rykið af gömlum texta um hlaup í annarri á. Það er óttalegt svartnætti í þessum texta, en svona koma hann bara. Þessi prósi á heima í safni prósa sem allir fjalla um náttúruhamfarir á einhvern hátt - hefur allt legið í salti í 2 ár enda erfitt viðfangsefni.

Skeiðarárhlaup
Dill og aðrar viðkvæmar jurtir

Þegar dillið lafir og drýpur í átt að dauðanum, sækir hann vatn í ofboði, verður viðkvæmur og meyr í fjósinu og drýpur í átt að fjalli ofan af traktornum. Þá má ekkert koma upp á til þess að hann riðlist ekki úr jafnvægi, til þess það heyrist ekki smellur í höfðinu og flóðgáttir opnast, hamfarahlaup í jökulá hefjist. Þá er nóg að traktorinn þenji sig, hrúturinn sendi óræða augngotu eða að svart ský sveimi yfir fjallinu, þá brestur á. En þá daga sem dillið sperrir sig, horfir út um gluggann og bætir litlum sprota við sig, syngur hann fyrir hrútinn, mokar flórinn af gleði og heyrir ekki drunur og bresti traktorsins. Þá daga þrífur hann stígvélin og horfir með lotningu til fjallsins helga. Sendir því sterka strauma og jafnvel bænir, og kallar það sínaífjall sálarinnar. Og dillið heldur áfram að drjúpa og sperrast, á víxl.
Hann sparkaði af alefli í traktorsdekkið, sendi fjallinu puttann og meig ofan í ómokaðan flórinn. Danglaði stígvélunum af sér og lét þau þeytast inn í fatahengið og tók til við að hella upp á kaffi, með látum. Smellurinn í höfðinu var löngu þagnaður, mesti jökulruðningurinn farinn að sjatna. Mallið í kaffivélinni sefaði hann, lægði vindinn, svo hann settist við eldhúsborðið og nokkur tár hrundu. En síðan þurrkaði hann kinnarnar og harkaði af sér. Gerði sér ferð að stofuglugganum og sá að dillið var að jafna sig og að þau tvö virtust ætla að halda daginn út. Hann girti sig og hellti slurk af rommi út í kaffið og kom sér fyrir í slitnum stólnum. Í sjónvarpinu sá hann fréttir af hamfaraflóði, Skeiðarárhlaup sópaði vegi og brú á haf út, barðist áfram í sótsvörtum beljanda. Eitthvað bærðist innra með honum eins og hann vissi hvernig ánni liði, þekkti þær hömlur sem bresta fyrr eða síðar.
Uppsöfnunin í Grímsvötnum hafði gefið eftir, ruðst inn í síkvika ánna og lagt hana undir sig. Aurvatnið braut niður lönd og brýr en byggði upp sandsléttur og aura, í sárabætur. Og sandurinn stækkaði og tíbráin breikkaði á björtum dögum og ekkert fyrir Skúminn annað að gera en að hvílast á sandinum, setjast að á Ingólfshöfða og verja höfðann fyrir ágangi ferðamanna. Að lokum, mörgum dögum síðar, sjatnaði jökulhlaupið en dillið og maðurinn í slitna stólnum höfðu ekkert veður af því.
Því morguninn eftir upphaf hlaupsins svipti hann sænginni af sér og fór á brókinni beint fram í stofu. Dillið var dautt í stofuglugganum og hann fór út í fjárhús og skaut sig. Með kindabyssu og hrúturinn sendi óræða augngotu.

Ártúnsbrekka í vestur á aprílmorgni

Borgin stækkar og fjallvegum fjölgar. Og eftir því sem byggðin þéttist þá eykst fjarlægðin á milli fólks. Að keyra um borgina er eins og að keyra á afskekktum fjallvegi þar sem fjöllin gnæfa yfir og mannkynið í órafjarlægð. Hér kemur einn gamall:

Það er einhver móska í morgunskímunni þennan aprílmorgun. Ég keyri Ártúnsbrekku í vestur og umferðin svo mikil að mér finnst ég stödd í ókunnugri borg í öðru landi. Svona borg sem er eins og skímsli, dreifir úr sér um allt og sjóndeildarhringurinn ekkert nema hús. Og ég finn hvernig aksturslag forfeðranna seytlar um æðar mér. Mér finnst ég keyra traktor eftir troðningum. Rígheld með báðum höndum um stýrið, skima til beggja hliða svo ég festi dekkin ekki í holu eða missi jafnvægið á þúfu. Samstundis þykknar móskan í skímunni og ég finn aksturslag miðalda krauma í mergnum. Stýrið er beislið mitt, bremsan og bensíngjöfin ístöðin og hnakkurinn er með rafmagnshitarann í botni. Ég segi ,,hott, hott”, sparka í bensíngjöfina og rykki í beislið en hann stöðvar ekki þó að ég togi og togi í stýrið. Hnúarnir hvítna og blóðið hverfur úr höndunum og ég toga af öllu afli. Traktor eða hestur, skiptir það máli? Á hverjum morgni hef ég enga stjórn á ferð minni vestur Ártúnsbrekku.

Þá er best að stranda á umferðareyju, kyssa næsta stuðara eða stöðva bílinn á miðjum vegi og ganga út af göflunum.

Gömul þrekraun á fjöllum

Í lok janúar árið 2003 fór ég í snjóhúsaferð til að geta orðið fullgildur félagi í hjálparsveitinni minni. Stefnan var tekin á Eyjafjallajökul og átti að gista eina nótt í snjóhúsi og halda svo aftur til byggða. Ég var klifjuð öllum vetrargræjum og hélt af stað upp brattann full eftirvæntingar, alls óviss um að broddar og exi yrðu mikið notuð næstu sólarhringa.

Við héldum góðum dampi upp snaran brattan og það var komið myrkur þegar loksins fannst snjóhúsavænn snjór við jökuljaðarinn. Og þá fyrst hófst vinnan. Moka, moka, moka og moka. Og halda áfram að djöflast á skóflunni. Síðan nærði maður sig og kom sér í poka. Hópurinn skiptist í tvö snjóhús og ég ákvað að troða mér í það snjóhús sem var fullt af mestu reynsluboltunum. Ég er rauðhærða manneskjan í brúnu lopapeysunni á myndinni - eitthvað að bardúsa við kvöldmatinn væntanlega.

Það var ósköp ljúft að sofa í snjóhúsinu og ekki sakaði að hafa loftgatið nálægt svo að ferskt loft barst til mín. Þangað til þakið byrjaði að bresta undan rigningunni kl. 6 næsta morgun.

Þá var mesta kúnstin að ná að klæða sig í full herklæði án þess að blotna of mikið. Smám saman stækkaði gatið og rigningin buldi á morgumatnum. Fólkið í næsta snjóhúsi svaf vært og ætlaði aldrei að drattast á lappir og út.

Þetta er síðasta myndin sem var tekin í ferðinni. Ég stóð í rigningunni og beið heila eilífð. Með snjóflóðaílinn innanklæða, snjóflóðastangir og línur á pokanum og ísexina tilbúna til höggs. Síðan val haldið af stað til baka. En þá fyrst byrjaði gamanið. Í stuttu máli komum við aftur til byggða snemma næsta morgun eftir stanslaust labb heilan dag og heila nótt. Við fórum sem sagt niður vitlaust gil og þurftum að príla upp mjög góðan bratta og fara nánast til baka. Nestið kláraðist fljótt og undir það síðasta deildu allir síðustu leyfunum. Aldrei hefur hnetujógurt bragðast eins vel og svalandi (vatnið kláraðist auðvitað líka). En það var sálfræðiþrillerinn sem reyndi meira á en hinar líkamlegu raunir. Því í hópnum voru óreyndir félagar sem höfðu aldrei lent í öðru eins, kveinkuðu sér, gáfust regluleg upp og heimtuðu að þyrlan yrði kölluð út. Undir það síðasta logaði á nokkrum höfuðljósum og við fikruðum okkur niður fjallið í myrkrinu og þurftum að leiða þá ljóslausu. Ég hélt við mundum aldrei ná aftur til byggða, þrammaði bara áfram og studdi ljóslausan félaga. Aldrei hefur verið jafn ljúft að komast í Seljavallalaug, klósett, kyndingu, mat og vatn.
Úr þessu varð til stuttur prósi sem ég set kannski hingað inn - þar sem tölvan mín er núna (sem fyrr) stödd á Reyðarfirði þá er allur slíkur texti víðsfjarri.

Af lamandi leti, græjum og páskaeggjum

Ég hef ekki náð að hrökkva í skólagírinn frá áramótum. Geri öll verkefni með hangandi hendi, hef varla rekið nefið ofan í bók (nema þær sem ég þurfti að kenna) en fæ samt fínar einkunnir. Einhver lamandi leti í mér þessa dagana. Farin að hugsa að ég eigi ekki skilið að ljúka náminu með þessar óverðskulduðu einkunnir - ætti ég kannski að banka upp á hjá kennurunum og biðja um syndaaflausn?
Hvernig sem það fer allt saman þá eru páskarnir framundan með glimrandi spennandi ferilmöppuskrifum (je je je)! Einn skólafélagi minn mundi kalla slíkt tilfinningaklám - en ég er farin að hafa gaman af tilfinningaklámi (kannski er það aldurinn). Námið er farið að móta mig þannig að ég hef ímugust á fyrirlestrum en elska samvinnunám, félagslega hugsmíðahyggju og fleira flott í þeim dúr. Draumurinn núna er að skipuleggja heilan námsáfanga sem byggir á einum stórum ratleik (svona amacing race), eða (ef maður á að vera raunsær) að minnska kosti ratleik einu sinni í viku - þar með gæti maður afgreitt fjölgreindirnar átta.

Af auglýsingunum að dæma þá fylgir páskaegg nánast með hverri einustu græju sem maður kaupir í búðunum, nú eða möguleiki á græju ef maður kaupir páskaegg. Mér er alveg sama um græjurnar, svo framarlega sem ég fæ páskaegg og borða yfir mig af súkkulaði. Með von um munnangurslausa páska og þverrandi lamandi leti!

Tímamót

Þegar aldurinn færist yfir fækkar þeim hlutum sem maður gerir í fyrsta skipti. Í gær samdi ég í fyrsta skipti uppsagnarbréf. Með dynjandi hjartslætti gekk ég í fyrsta skipti á ævinni inn til forstjórans til að segja upp, 10 mínútum síðar var ég búin að fá ríflega launahækkun sem ég mun njóta í nokkra mánuði. Nú er bara að stíga inn í óttann og sjá hvaða starf rekur á fjörur mínar í haust. Og nú geta kokhraustir uppfinningamenn byrjað að syrgja brottför mína.
Datt inn á síðu með skemmtilegum skopmyndum (sem minna svolítið á Hugleik): http://www.toothpastefordinner.com/archives-spr03.php

Í svefnslitrum

vakna oft hugmyndir og ef ég kveiki ekki ljósið og arka fram úr til að festa þær á blað þá hverfa þær yfirleitt inn í svefninn. Þessi lifði nóttina: Hvað ætli mörg prósent þjóðarinnar sé þessa stundina í mikilli sorg út af ástvinamissi? Hvað ætli mörg prósent þjóðarinnar sé vansvefta eftir eyrnabólgu barnsins, áhyggjur eða rifrildi (ímynduð og raunveruleg) næturinnar? Hvað ætli mörg prósent þjóðarinnar hafi þurft kaffi í morgun til að komast af stað inn í daginn? Hvað ætli mörg prósent þjóðarinnar glími við fjárhagsáhyggjur? Hvað ætli mörg prósent þjóðarinnar glími við gremju og sjálfsvorkun? Samt siglir þjóðarskútan, vinnumarkaðurinn gengur eins og smurð vél og kannski kemur sú stóra prósenta þjóðarinnar sem eru vinnualkar þjóðarbúinu til bjargar. Þetta er djúpt!

Heyrðu? (með áherslu á u-inu)

Mér finnst að Katla mætti nota tækifærið og gjósa núna. Núna er besta tækifæri aldarinnar - sjálfur Björn gæti haldið alvöru blaðamannafund.

Annars er sú sem kveður burt snjó og leiðindi komin til landsins. Ætli leiðindin bráðni niður í jörðina með snjónum? Ég heyrði einhvers staðar að Englendingar skjóta Lóuna sér til skemmtunar og matar - ætli það sér rétt? Er það ekki Lóan sem á að segja ,,dirrindí"? - þegar hún vælir um móa þá heyri ég bara ,,heyrðu?" með áherslu á u-inu. Annars skemmtilega ólíkar stöllur: Lóan (Hutrie Pie á frönsku) og Krían (Stern Artic), kannski maður tjái sig nánar um Kríu skömmina síðar.

Þokumóða

Uppáhaldsveðrið mitt í dag. Vonandi komið til að vera. Heimurinn breytist þegar kyrr dulúðin leggst yfir. Stórar vinnuvélar við veginn sýnast skrýmsli frá forsögulegum tíma og hver veit nema að fólkið sem birtist úr þokunni komi úr næsta steini eða steinsteypta stólpa?
Kannski er þoka uppáhaldsveðrið mitt því ég ólst upp í endalausu roki og hvassviðri, alla daga, öll ár. Kyrrðin í þokunni er öskrandi andstæða þess.

Pyttur

Einn af mörgum pyttum sem ég fell reglulega í er að vera meira human doing en human being. Ætli sé hægt að þýða það sem að vera manngera frekar en mannvera?

Hringvegur

Í gærkvöldi náði ég þessum hring á 4 klukkutímum: Kópavogur, Ítalía, Belgíska Kongó og Kópavogur.
Allir staðir frábærir, Belgíska Kongó hreinasta snilld - aldraðar kerlingar eru vannýtt auðlind, hvernig væri að virkja þær?
Komst að þeirri heimspekilegu niðurstöðu að allt fer í hringi. Maður kemur alltaf aftur heim, hvort sem heim er íbúð, bær, land eða hugarástand.

Villur í tímaskyni

Þegar ég var lítil kom það oft fyrir að öll fjölskyldan vaknaði klukkutíma of snemma án þess að átta sig á því. Ég gekk af stað í skólann og áttaði mig ekki á tímavillunni fyrr en ég kom að myrkum og harðlæstum skólanum. Og varð annað hvort að dúsa á skólalóðinni í leit að öðrum krökkum sem áttu svipaðar fjölskyldur eða bara rölta aftur heim.

Það kom líka oft fyrir þegar ég var krakki að rölta um þorpið að ég starði svo stíft á næstu hús eða fólk á rölti að ég gekk á ljósastaura. Ég var alltaf að ganga á ljósastaura. Hjólaði meira að segja einu sinni á kyrrstæðan bíl því ég var að dáðst að Svarta Péturs límmiðanum á hjólinu mínu (límmiðar sem fengust með samnefndum íspinnum). Í dag hef ég lært að horfa fram þegar ég geng áfram, hef svo oft lent í því að horfa eitthvert annað og gangi niður annað fólk.

Þessa dagana er birtan að aukast það hratt að það bíður upp á örlítinn rugling, maður vaknar og heldur að klukkan sé meira en hún er. Og kaffileytið lengist um nokkra klukkutíma.

Hrafnar

Þegar ég keyrði í morgun norður Snorrabrautina flaug hrafn á næsta húsþak með eitthvað hvítt í goggi og lenti að snæðingi. Auk þess sátu tveir hrafnar til móts við hvorn annan á sitt hvorum ljósastaurnum og römmuðu Snorrabrautina inn með krunki sínu. Og þegar ég steig úr bílnum við Höfðatún ómaði krunk um hverfið. Ég held þeir hyggi á allsherjar yfirtöku ljósastaura.

Lyklaskipti

Mér finnst ég alltaf vera að horfa á lyklaskipti í fréttatímum. Hátíðlegar afhendingar ráðuneytislykla. Það er eins og ekkert sé auðveldara en að vinda sér í og skipta, hægri vinstri, um ráðuneyti. Að vera ráðherra er eins og að færa sig frá kassa 1 yfir á kassa 2 í kjörbúðinni - allt svipuð verk, sama kjaftæðið í kúnnunum!

,,Mikið að gera, mikið að gera" (Stubbarnir)

Á miðvikudaginn lét ég nemendur finna nýtt íslenskt nafn á i-pod, það kom lítið út úr því nema tvær tillögur: potti og MP3-spilar. Nýyrðadagbók íslenskrar málstöðvar stingur hins vegar upp á tónhlöðu, spilastokk, podda o.fl. Poddi finnst mér líklegt til vinsælda - en spennandi að sjá hver þróunin verður.

Er sem sagt á kafi í æfingakennslu og fékk það vandasama verk að kenna íslenska málsögu. Þuldi upp ættartölur indóevrópskra mála í dag og í fyrsta tíma í fyrramálið mun ég þruma germönsku hljóðfærsluna og annað kræsilegt yfir nemendum. Ég mun hins vegar krydda kennsluna með rúnum og nokkrum skemmtilegum galdrarúnum frá 17. öld.

Myndin hér að ofan er einmitt ein slík - hana skal rista á oststykki eða fisk og mun sá sem það borðar ekki halda niðri neinum mat - svona ælurúnir. En þar sem maður er orðin andleg, umburðarlynd og gremjulaus manneskja þá hvarflar ekki að manni nokkuð svona hrufl í osta eða fiska, öðrum til miska.

Tilvitnunin hér að ofan er tekin úr þætti Stubbanna. Þar þeytast þeir um allt, holt og hæðir, og hrópa ,,mikið að gera, mikið að gera!!!" og þulurinn segir ,,dag einn í stubbalandi var mikið að gera hjá stubbunum" - stundum er maður svolítið eins og þeir.

Freyja litla

varð 2 ára síðasta föstudag (24. feb) og síðan þá hefur flest snúist um það. Hún heldur að hún eigi ennþá afmæli og mótmælir því hátt og snjallt ef einhver annar vogar sér að eiga afmæli. Á morgun verður hún annað hvort prinsessa (jakk segir mamman) eða maríuhæna (sem mömmunni líst betur á, enda allt of ung fyrir fyrirfram skilgreint kynhlutverk). En sem sagt nær öldungis ótrúlegt hvað þessi börn eru milljónfaldir gleðigjafar :-)

Af fjallvegum

Vestur Eiríksgötu

Þegar þú færð fjallþunga í herðarnar veistu að þú ert þegar á fjallvegi og þarft að auka hraðann svo þunginn búi ekki til holu í veginn, og þú festist til frambúðar. Í óbyggðum í miðri borg er ekkert verra en hola á miðjum vegi og áttaviltur ökumaður í henni miðri.

En skammt undan er stuðlabergsturn með rauðaugu sem horfa inn í dagana og kljúfa næturnar geislum sínum. Í forgrunni að himni og skýjum í hæstu hæðum. Og á slaginu 16:05 á degi hverjum fyllist gatan af bílum á hægri ferð vegna vaktaskipta spítalans. Hundruðir hnúa um stýri með fjallrendur undir nöglunum og allan þann þunga sem því fylgir. Föl andlit á leið úr vinnu og ekkert í veröldinni sem minnir á rauðhærðan víking.

Þegar sumri tekur að halla og haustið leggst til svefns skaltu vera viðbúinn því versta. Því í fyrsta vetrarsnjónum muntu frá fjallþunga í herðarnar og spóla í skafli við umferðarljósin. Og þegar rafmagnið fer af, í sömu andrá, geturðu hætt að spóla og ráðið áttirnar af ljósinu í turninum.

Þessum vita í úthafi svamlandi skreiða.

(Lesbók janúar 2005)

Hlymur er fundinn

Frá því ég datt niður á orðið hlymur fyrir þetta blogg hef ég hvergi rekist á orðið, hvorki í ræðu né riti. Þangað til í dag! Í upphafi kafla 49 í Sjálfstæðu fólki: ,,Járnmélaglamur? Hlymur við ís undir hóf? Er það ekki hann Blesi sem frýsar í myrkrinu útá skafli?..." Ég keppist við að klára bókina því ég þarf að semja lokapróf úr bókinni fyrir ÍSL-503, og þá er eins gott að hafa lesið bókina sjálf, þó það sé í þriðja skipti.
Annars er mér um megn að skilja þvílíkan orðaforða karlinn Kiljan hafði á valdi sínu við ritun bókarinnar. Og ótrúlega flott hvað hann gefur margt í skyn í bókinni en segir ekki beint.

Strandir og norðurland vestra, úrkoma í grennd

Á vordögum 2003 fór ég í 3-4 daga gönguferð um Strandir ásamt fríðu föruneyti. Gangan norður í Reykjarfjörð var fullkomin, gott veður og forvitnir selir við hvert fótmál. Bakpokinn var reyndar farinn að síga í, fæturnir að detta undan manni og axlirnar dofnar þegar við komum í Reykjarfjörð. Svo skall austanáttin á og útséð með að nokkur bátur gæti sótt okkur. Þá var ekkert annað að gera en að galla sig upp, smyrja nesti frá hjónunum sem dvelja þarna á sumrin og halda á heiðina. Um miðja nótt.

Klukkan þrjú um nóttina tókum við hús á bænum Dröngum, á myndinni. Eftir að hafa gengið heiðina í beljandi rigningu og vaðið hverja ört vaxandi ána af annarri. Karlarnir í húsinu vissu reyndar af okkur, hjónin í næsta firði höfðu hringt í þá í NMT og við velkomin. Um miðja nóttina beið okkar kjötsúpa í bala, með stórskornum rófum og gulrótum í hlýju eldhúsi. Hún var elduð á eldavélina bak við fólkið á myndinni og bræðurnir á henni björguðu okkur frá vosbúð á Ströndum (reyndar svaf annar þeirra á meðan hinn stumraði yfir kjötsúpunni).



Næsta morgun (allt of snemma) tók við morgunmatur og sögur af liskrúðugu lífi á hjara veraldar. Að Dröngum gengur enginn vegur. Við vorum leyst út með matarkexi og öðrum kræsingum og beðin um að kvitta fyrir okkur í gestabókina. ,,Og eitt dróttkvæði takk fyrir" sögðu þeir og við hlógum. Ég er ennþá að naga mig í handabökin yfir því að hafa ekki skrifað eina dróttkvæðið sem ég kann eftir Egil gamla úr Höfuðlausn. En það er ekki aftur snúið.

Ég mæli annars með bókinni á myndinni, gott sýnishorn af manngerðum í útrýmingarhættu!!


Þetta er orðið eitt allsherjar endurminningablogg - og á fleiri til. Til dæmis mikla svaðilför við rætur Eyjafjallajökuls þar sem ein í hópnum heimtaði að við kölluðum út þyrlu, það kemur kannski síðar.